Antalya Girişimsel Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Fatih Koç
Girişimsel kardiyoloji, kalp ve damar hastalıklarının değerlendirilmesi ve uygun hastalarda tedavisi için damar içinden ilerletilen ince kateterler ve özel tıbbi cihazlardan yararlanan kardiyoloji alanıdır. İşlemler çoğunlukla kasık veya el bileği atardamarı gibi damar giriş noktalarından gerçekleştirilir. Hangi yöntemin uygun olduğu; hastanın yakınmaları, muayene bulguları, görüntüleme sonuçları, eşlik eden hastalıkları ve işlem riskleri birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Doç. Dr. Fatih Koç'un girişimsel kardiyoloji alanındaki çalışma başlıkları arasında koroner anjiyografi ve stent uygulamaları, el bileğinden (radial) girişim, kronik total oklüzyon (CTO) işlemleri, periferik damar girişimleri ve seçilmiş yapısal kalp hastalıklarına yönelik kateter temelli yöntemler yer almaktadır.
Girişimsel kardiyolojinin temel hedefleri
- Kalbi besleyen koroner damarların görüntülenmesine yardımcı olmak
- Uygun hastalarda daralmış veya tıkanmış damarları balon ve stent gibi yöntemlerle tedavi etmek
- Seçilmiş kalp kapak ve yapısal kalp hastalıklarında kateter temelli tedavi seçeneklerini değerlendirmek
- Kol ve bacak damarlarındaki dolaşım sorunlarında uygun girişimsel seçenekleri incelemek
- Tanı ve tedavi kararlarını hastanın klinik özelliklerine göre kişiselleştirmek
Girişimsel Kardiyoloji Doktoru Doç. Dr. Fatih Koç Hangi İşlemleri Değerlendirir?
Girişimsel işlemler her hasta için gerekli veya uygun değildir. Öncelikle kardiyolojik değerlendirme yapılır; gerekli görüldüğünde ilaç tedavisi, takip, cerrahi seçenekler veya kateter temelli yöntemler karşılaştırılır. Başlıca işlem grupları şunlardır:
Koroner anjiyografi ve koroner stent
Koroner anjiyografi, kalp kasını besleyen damarların kontrast madde ve röntgen görüntülemesi yardımıyla incelenmesini sağlar. Damar darlığının yeri ve derecesi değerlendirilir. Bulgular ve hastanın klinik durumu uygun olduğunda balon anjiyoplasti ve stent uygulaması gündeme gelebilir. Stent kararı; damar yapısı, hastalığın yaygınlığı, hastanın genel durumu ve diğer tedavi seçenekleri dikkate alınarak verilir.
El bileğinden (radial) anjiyo
Radial yaklaşımda damar girişimi el bileğindeki atardamardan yapılır. Uygun hastalarda bu yöntem, kasık girişimine alternatif olabilir. Giriş yolu seçimi; damar anatomisi, işlemin niteliği, hastanın klinik özellikleri ve hekimin değerlendirmesine bağlıdır.
Kronik total oklüzyon (CTO) girişimleri
CTO, koroner damarın uzun süredir tamamen tıkalı olması durumunu ifade eder. Bu lezyonların açılmasına yönelik girişimler teknik açıdan özellikli olabilir. İşlem kararı; belirtiler, kalp kasının durumu, canlılık ve iskemi değerlendirmeleri, damar anatomisi ve beklenen yarar-risk dengesi üzerinden verilir.
Periferik damar girişimleri
Kol ve bacak damarlarında daralma veya tıkanıklık olduğunda, uygun hastalarda periferik anjiyografi ile damar yapısı incelenebilir. Gerekli görülen durumlarda balon veya stent gibi endovasküler yöntemler değerlendirilebilir. Tedavi planı, dolaşım bozukluğunun yeri ve şiddetine göre oluşturulur.
Yapısal kalp hastalıklarında kateter temelli tedaviler
ASD, VSD, PFO ve PDA gibi bazı kalp içi açıklıklar, uygun anatomik ve klinik koşullarda cihaz yardımıyla kapatılabilir. Her hastada kapatma işlemi gerekmez; ekokardiyografi ve diğer incelemelerle açıklığın özellikleri, kalbe etkisi ve olası yarar-risk dengesi değerlendirilir.
Kalp kapak hastalıklarında girişimsel seçenekler
Mitral balon valvüloplasti ve TAVI gibi yöntemler, belirli kapak hastalıklarında seçilmiş hastalar için değerlendirilebilen kateter temelli tedavilerdir. Kapak yapısı, hastalığın derecesi, eşlik eden hastalıklar ve cerrahi risk gibi faktörler karar sürecinde önem taşır.
Aort hastalıklarında EVAR ve TEVAR
Aort damarındaki anevrizma ve bazı diğer hastalıklarda EVAR veya TEVAR adı verilen endovasküler onarım yöntemleri gündeme gelebilir. Uygunluk; aortun görüntüleme bulguları, anevrizmanın boyutu ve konumu, damar anatomisi ve hastanın genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Ritim bozuklukları, kalp pili ve kalp yetersizliği cihazları
Ritim bozukluklarında ilaç, ablasyon veya cihaz tedavisi gibi farklı seçenekler bulunabilir. Kalp pili ve kardiyak resenkronizasyon tedavisi (CRT) ise belirli ritim ve kalp yetersizliği tablolarında değerlendirilen cihaz tedavileridir. Uygun yaklaşım, ritim kayıtları ve kardiyolojik incelemeler sonucunda belirlenir.
İşlem Öncesi Değerlendirme ve Hazırlık
Girişimsel bir işlem planlanmadan önce hastanın şikâyetleri, özgeçmişi, kullandığı ilaçlar, alerji öyküsü ve mevcut tetkikleri gözden geçirilir. Kan testleri, elektrokardiyografi, ekokardiyografi veya diğer görüntüleme yöntemleri gerekli görüldüğünde istenebilir.
- Kullandığınız tüm ilaçları ve dozlarını hekiminizle paylaşın.
- Kan sulandırıcı ilaçları hekiminiz söylemeden kesmeyin veya dozunu değiştirmeyin.
- Daha önce yaşadığınız kontrast madde reaksiyonlarını, ilaç alerjilerini ve böbrek hastalığı öykünüzü bildirin.
- Açlık süresi ve işlem günü hazırlığı konusunda size verilen talimatlara uyun.
- Önceki anjiyo, ameliyat ve tetkik raporlarınızı mümkünse yanınızda bulundurun.
İşlem Sonrası Takip
İşlem sonrası izlem süresi; yapılan girişimin türüne, giriş yerinin durumuna ve hastanın genel sağlık özelliklerine göre değişir. Damar giriş yerinde kanama, şişlik veya artan ağrı; göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma ya da yeni gelişen nörolojik belirtiler ortaya çıkarsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Taburculuk sonrasında ilaçların düzenli kullanılması ve kontrol randevularına uyulması önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Girişimsel kardiyoloji ile açık kalp ameliyatı aynı şey midir?
Hayır. Girişimsel kardiyoloji işlemleri çoğunlukla damar içinden ilerletilen kateterler aracılığıyla yapılır. Açık kalp ameliyatı ise cerrahi bir işlemdir. Hangi yöntemin uygun olduğu hastalığın türüne, anatomik özelliklere ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir.
Anjiyo yapılması mutlaka stent takılacağı anlamına gelir mi?
Hayır. Anjiyografi öncelikle damarların görüntülenmesini sağlayan tanısal bir işlemdir. Stent gerekliliği, görüntülenen darlığın özellikleri ve hastanın klinik durumu değerlendirildikten sonra kararlaştırılır. Bazı hastalarda ilaç tedavisi veya başka tedavi seçenekleri daha uygun olabilir.
El bileğinden anjiyo her hastaya uygulanabilir mi?
Her zaman değil. El bileği damarının yapısı, dolaşım özellikleri, planlanan işlemin kapsamı ve hastaya ait diğer faktörler değerlendirilir. Uygun olmayan durumlarda farklı bir damar giriş yolu seçilebilir.
Koroner anjiyografi sırasında ağrı hissedilir mi?
Damar giriş bölgesine lokal anestezi uygulanır. İşlem sırasında basınç veya kısa süreli rahatsızlık hissi olabilir; kişisel deneyim değişebilir. İşlem ekibi, hastanın konforunu ve güvenliğini izler.
Stent takıldıktan sonra ilaç kullanmak gerekir mi?
Stent sonrasında çoğu hastada pıhtı oluşumu riskini azaltmaya yönelik antiplatelet ilaçlar ve diğer kardiyovasküler ilaçlar reçete edilebilir. İlaçların türü ve kullanım süresi kişiye göre belirlenir. Hekiminizle görüşmeden ilaçlarınızı kesmeyin.
CTO işlemi kimler için değerlendirilir?
Uzun süredir tamamen tıkalı koroner damarı bulunan her hastaya CTO girişimi yapılmaz. Şikâyetler, iskemi bulguları, kalp kasının canlılığı, damar anatomisi ve işlem riski birlikte değerlendirilerek karar verilir.
Kalp deliği ameliyatsız kapatılabilir mi?
ASD, PFO, VSD veya PDA gibi bazı açıklıklar, uygun anatomik ve klinik koşullarda kateter yoluyla yerleştirilen cihazlarla kapatılabilir. Her açıklık için bu yöntem uygun değildir; ayrıntılı görüntüleme ve uzman değerlendirmesi gerekir.
Girişimsel işlem sonrasında günlük yaşama ne zaman dönülür?
İşe ve günlük aktivitelere dönüş süresi yapılan işlemin türüne, giriş yerinin iyileşmesine ve kişinin genel durumuna bağlıdır. Taburculukta verilen hareket, yara bakımı ve kontrol önerileri esas alınmalıdır.
Muayeneye gelirken hangi belgeleri getirmeliyim?
Önceki anjiyografi ve ameliyat raporları, EKG ve ekokardiyografi sonuçları, güncel laboratuvar tetkikleri, kullandığınız ilaçların listesi ve varsa alerji bilgileri değerlendirmeyi kolaylaştırabilir.

